Fabricoleermarkt

De fabricoleermarkt is een beurs waar het ‘kennen van het kunnen’ centraal staat. Kernwoorden hierbij zijn Milieubewust, Kennis delen, Ontmoeting, Minder en Bewust consumeren. We voorzien tafeltjes waar ieder die bereid is om anderen zijn of haar vaardigheid aan te leren een plaatsje vindt. Bij onze eigen workshops kan je kennismaken met vaardigheden die we zelf al geleerd hebben: kaarsen maken met gerecycleerde en natuurproducten; groenten inmaken “op grootmoederswijze”, om te bewaren zonder koelkast of diepvriezer; en je kan ons alles komen vragen over permacultuur.

*Lijkt ‘t jou wat om zelf een tafeltje te bezetten en je talent te delen? Laat ons dat dan vlug weten!

Na de markt laten we je kennismaken met het LETS-ruilsysteem met medewerking van LETS Leuven (www.letsleuven.be).

Tenslotte kan je de Duisternis opnieuw leren kennen en waarderen tijdens een “pikkedonkerwandeling” door donkere steegjes en in het bos. Zaklamp niet toegelaten! De start is om 20 uur in de Wilgenspeeltuin in de Bergestraat.

Praktisch:

Fabricoleermarkt loopt van 14h00 tot 16h30, vrije toegang
Het Letsspel gaat van 16h30 tot 17h30, ook vrije toegang
Beide activiteiten gaan door in zaal Nettenberg, Hertenbergstraat 1 in Tervuren

De Pikkedonkerwandeling is van 20h00 tot 22h00, inschrijven verplicht via mail en kostprijs is 1 €, ter plaatse te betalen.

2010 was het warmste jaar ooit. Tegenvallende oogsten jagen de prijzen van granen, aardappels en afgeleide producten de hoogte in. De olieprijs blijft stijgen en dat voelt iedereen bij het tanken en het vullen van de mazoutketel. Ongeziene overstromingen, sneeuwbuien en ander extreem weer domineren de nieuwsoverzichten. Is er nu écht nog iemand die overtuigd moet worden dat er een probleem is en dat actie nodig is? Natuurlijk moeten we blijven eisen van regeringen dat ze globale maatregelen nemen, maar laten we daar vooral niet op wachten.

Het goede nieuws dat Transitie jou brengt is dat je wel degelijk zelf iets kan ondernemen, en je bent allang niet meer alleen! In de loop van twee jaar heeft Transitie Tervuren mensen aan het tuinieren gebracht, ze op de fiets gekregen, hen laten nadenken over onze verhouding met natuur en medemens, over een aantrekkelijker leven, en heeft ze verenigingen nader tot elkaar gebracht. Ook jij kan je steentje bijdragen om de veerkracht in Tervuren te herstellen. Veerkracht betekent sterker staan tegenover het wispelturige klimaat, tegenover energiecrisis, financiële en andere crisissen.

Op 6 februari stellen we jou in de Nettenberg ons jaarprogramma voor. Dat programma staat in het teken van Energie en de Grote Uitdaging in oktober: de 24uren Zonder Electriciteit, samen met de nacht van de Duisternis . Samen met onder andere Natuurpunt VIJL en Velt organiseren we een maandelijks Atelier dat ons al een stukje voorbereidt op de 24uren, maar we rekenen ook op jou om activiteiten toe te voegen aan onze kalender. Alle acties rond energie, maar ook rond andere thema’s als voeding, vaardigheden, natuurlijk bouwen enzovoort, alles dat een extra draadje aan onze veerkracht weeft, is welkom.

Op het programma:

14h00: korte voorstelling van Transitie en onze vaste partners Natuurpunt VIJL, Velt en Voedselteam Tervuren

14h20: een kort Algemene Vergadering-gedeelte, voor wie van cijfertjes houdt

14h30: presentatie van het programma van 2011 en aansluitend Wereldcafé: gezellig babbelen over thema’s die ertoe doen, met de gelegenheid om in te schrijven, om zelf voorstellen te lanceren en te feesten.

18h00: alles heeft een eind (behalve een worstje, dat heeft er twee*)

Tip: het wordt helemaal een feest als ieder een hapje meebrengt om de buffettafel op te vullen – wij zorgen voor drankjes

*Met dank aan Nero

Als je zoals Jonathan Safran Foer al een paar fictie bestsellers op je naam hebt staan en dan plots een non-fictieboek gaat schrijven over het eten van dieren en de bio-industrie, kan je rekenen op belangstelling. De drijfveer van de auteur van ‘Alles is verlicht’ en ‘Extreem luid en ongelooflijk dichtbij’ spreekt bovendien direct tot het gevoel van de lezer: voor de geboorte van zijn zoon had Foer jarenlang een knipperlicht-relatie met vegetarisme, erna kon hij niet meer onder de vraag uit wat hij zijn kind te eten zou geven en besloot hij zich te verdiepen in waarom mensen vlees eten en waar dat vlees vandaan komt. Hij deed grondige research, ging met mensen in het vak praten, schreef brieven met de vraag om intensieve veehouderijen en slachthuizen te bezoeken, die echter steevast onbeantwoord bleven, en pende een studie bij elkaar die tegelijk persoonlijk en filosofisch van aard is en anderzijds gebouwd op een fundament van feiten en cijfers.

Doorgaans hou ik van non-fictie met een persoonlijke insteek, maar ‘Dieren eten’ komt naar mijn smaak wat aarzelend op gang. Het verhaal over de joodse oma van Foer die in de oorlog in vuilnisbakken op zoek moest naar eten en later door haar kleinkinderen tot Beste Kok Ter Wereld werd uitgeroepen op basis van de kip met worteltjes die ze hen telkens weer voorzette; overpeinzingen over de intelligentie van dieren: al zijn er intussen tientallen studies over intelligent gedrag en leervermogen bij vissen, varkens of vogels, we blijven het steevast instinct noemen omdat dat ons beter uitkomt; het situeren van vlees eten in een culturele context: wij eten geen hond maar wel koe, Indiërs eten geen koe, maar wel hond. Van dat alles kreeg ik het koud noch warm, ik had het allemaal al een keer gehoord, ik kreeg er een beetje een ‘so what?’-gevoel bij.

Ook het alfabetisch geordende lexicon dat Foer bij elkaar schreef, kon mij niet echt boeien. Ok, dat voor elke kilo garnalen die in de viswinkel ligt er 52 kilo andere zeedieren als ‘bijvangst’ zijn doodgegaan en weer in zee gegooid, vond ik een schokkend feit. Dat de mannelijke kuikens van legkippen wegens nutteloos met miljoenen op de elektrocuteerplaat belanden evenzeer. Waar de auteur meer de filosofische toer opgaat in zijn lexicon vind ik dat hij eerder vaag overkomt. Over wreedheid bijvoorbeeld doet hij volgende weinig zeggende uitspraak : ‘Maar de natuur is niet wreed. Hetzelfde geldt voor dieren in de natuur die andere dieren doden en elkaar soms ook wreed behandelen. Wreedheid hangt af van wat je onder het begrip verstaat, en het vermogen om ervan af te zien. Of het te negeren.’

Toch zit er wel degelijk heel wat verdienste in ‘Dieren eten’. De sterkste stukken zijn die waar Foer anderen aan het woord laat. Een jonge vrouw die als dierenrechtenactiviste ‘s nachts in veebedrijven inbreekt om wantoestanden op foto of film vast te leggen en tegelijk het leed van de dieren die er het ergst aan toe zijn probeert te verzachten, vertelt: ‘Ik veranderde echt toen ik besefte dat een ellendig leven erger is dan een ellendige dood’. En nog: ‘Vertel eens: waarom wordt smaak, het primitiefste van onze zintuigen, uitgezonderd van de ethische regels waardoor we onze andere zintuigen laten leiden? Is onze smaak zo belangrijk dat het rechtvaardigt wat we met ons vee doen?’

Een bio-industrieboer die de overgang van kleinschalige naar grootschalige veehouderij heeft meegemaakt, doet het perverse economische mechanisme uit de doeken waardoor boeren gedwongen worden om dieren te kweken die meer vlees opleveren voor minder geld, zodat we genetisch opschuiven naar dieren die sneller en tegen lagere kosten kunnen worden gekweekt, ten koste van het welzijn van het dier, van de kwaliteit van het vlees en uiteindelijk ook van de volksgezondheid. De man betreurt dat het gevarieerde boerenbestaan verleden tijd is, maar heeft de gebruikelijke argumenten klaar om de huidige manier van werken te verdedigen: de voedselindustrie voedt wel de hele wereldbevolking en familiebedrijven zouden dat onmogelijk kunnen, dieren in het wild worden ook niet verdoofd voor ze doodgaan en sterven evenmin een natuurlijke dood, etc. Hij heeft het ook over de verantwoordelijkheid van de consument: ‘Ik krijg vreselijk de pest in als consumenten doen alsof boeren willen dat het zo gebeurt, terwijl het de consumenten zijn die ons vertellen wat we moeten produceren. Ze wilden goedkoop voedsel, wij hebben het geproduceerd. Als ze graseieren willen, zullen ze daarvoor veel meer geld moeten betalen. Punt.’

De auteur laat ook de boeren aan het woord die haast heroïsch proberen op een meer ethisch verantwoorde manier vlees te produceren. Een veeboerin die zelf vegetarisch eet, kweekt met veel liefde dieren die op andermans bord zullen belanden, en zegt: ‘Ik vind dat we de dieren maximaal geluk verschuldigd zijn. Omdat wij hun leven nemen om ervan te eten, vind ik dat ze recht hebben op de geneugten die het leven te bieden heeft – dingen als in de zon liggen, paren en jongen grootbrengen. Ik vind dat ze recht hebben op plezier. Wat me tegenstaat aan de meeste voorschriften voor de productie van ‘diervriendelijk’ vlees, is dat ze zich alleen maar richten op het voorkomen van dierenleed. [...] Ik vind het iets nobels om dieren te houden voor de productie van gezond voedsel – om dieren een plezierig leven te bieden waarin ze niet hoeven lijden. Als wij hun leven nemen, heeft dat een doel gehad. En ik denk dat we dat allemaal nastreven: een fijn leven en een mooie dood.’

Informatief en ‘to the point’ wordt Jonathan Safran Foer wanneer hij schrijft over de praktijken die bij het kweken en slachten van vee in de VS gemeengoed zijn. Het lijden van varkens in ligboxen, de hel van opeengepakte legkippen die zodanig gemanipuleerd worden dat ze een maximale hoeveelheid eieren opleveren, de horror van koeien die nog bij bewustzijn zijn wanneer het onderste stuk van hun poten wordt afgezaagd aan de slachtlijn… In de bedrijfstak waar miljarden dollars mee gemoeid zijn, veroorzaakt niet alleen eindeloos dierenleed, maar vormt ook een wereldwijde bedreiging voor de volksgezondheid. Door het tomeloze gebruik van antibiotica op dieren zonder enige medische aanwijzing onstaan er multiresistente pathogenen: virussen die van vogels en varkens via mutatie overgaan op de mens en waar geen behandeling nog tegen helpt. Na de uiteindelijk relatief onschadelijke varkensgriep van 2009 is het wachten op een volgende H-zoveel-virus dat wel eens veel dodelijker zou kunnen zijn. Verder is er het mestprobleem, dat Foer plastisch beschrijft onder de vorm van enorme kraters rond veefokkerijen gevuld met stront: de smurrie sijpelt door in de bodem, besmet grondwater, bedreigt de gezondheid van omwonenden en brengt uiterst schadelijke stoffen in de atmosfeer. En ten slotte blijkt dat een flink deel van het vlees uit de bio-industrie na verwerking en verpakking nog steeds besmet is met allerlei bacteriën. Door de nonchalante manier van slachten en bewerken is er veelvuldig contact van het vlees met dierlijke uitwerpselen en geen behandeling is daartegen opgewassen.

De praktijken in de bio-industrie leiden uiteindelijk tot wat Foer een omgekeerde wereld noemt. Veeartsen streven niet naar optimale gezondheid, maar naar optimaal rendement. Geneesmiddelen genezen niet, maar nemen de plaats in van verwoeste afweersystemen. Veehouders zijn er niet op uit om gezonde dieren te fokken. Het dier en het voedsel dat het oplevert zijn bijna bijzaak geworden in een systeem dat enkel nog draait om geld en winst. De doorsnee consument is medeplichtig: hij wil veel vlees eten, hij wil het zo goedkoop mogelijk en stelt geen vragen over hoe het geproduceerd is en waar het vandaan komt.

Herhaaldelijk komt de auteur in ‘Dieren eten’ terug op het feit dat het eten van vlees bijzonder emotionele materie is. Met enkel feiten en cijfers kom je er niet. Argumenten voor of tegen zijn vaak geen argumenten, maar uitingen van iemands persoonlijke smaak. Vandaar zijn pleidooi om oog te hebben voor ‘het verhaal’: wel of niet vlees eten zegt iets over wie en hoe we willen zijn als mens en hoe we willen leven op deze planeet. Het is een verhaal over overheersing en mededogen. Bovendien gaat de beslissing om geen vlees te eten ook over verlies. Niet alleen een culinair verlies, maar ook een cultureel verlies. Elk gezin heeft tradities, herinneringen die te maken hebben met samen eten en waarin vlees vaak een hoofdrol speelt. Geven we vlees op, dan moeten we op andere manieren tradities bouwen en herinneringen in stand houden, al was het maar door te praten over de kalkoen die vroeger met kerst op het menu stond. Iedereen staat in dat hele dieren-eten-verhaal voor keuzes, en ook geen keuze maken – vlees blijven eten zonder er verder over na te denken – is een keuze.

Foer zelf heeft zijn keuze gemaakt: hij is vegetariër en van plan het zijn hele verdere leven te blijven. Toch keurt hij het eten van dieren die op een verantwoorde manier zijn gekweekt en een goed leven hebben gehad, niet af en kan hij in het argument komen dat een groot deel van de mensheid nu eenmaal vlees zal willen blijven eten en dat als natuurlijk beschouwt. Hij is daarom voorstander van een ‘tweesporenbeleid’ : vegetarisme voor wie daar voorstander van is en meer duurzame en verantwoorde veehouderij als alternatief voor de bio-industrie die verantwoordelijk is voor een groter aandeel in de uitstoot van broeikasgassen dan de hele transportsector bij elkaar en stilaan het voortbestaan van onze planeet bedreigt.

Aan het eind van ‘Dieren eten’ komt de auteur nog een keer terug op de boodschap die hij al eerder heeft meegegeven en die hij terecht centraal stelt in de hele discussie, namelijk dat de keuzes die we maken omtrent wat we eten en de manier waarop ons voedsel wordt geproduceerd direct verbonden zijn met wie we willen zijn als mens. In Foers woorden: ‘Of ik nu met de wereld, mijn gezin of mijn geweten aan tafel zit, in al die gevallen is de bio-industrie (de intensieve veeteelt) voor mij veel meer dan alleen iets afkeurenswaardigs. De bio-industrie accepteren voelt onmenselijk aan. Als ik de bio-industrie zou accepteren, mijn gezin zou voeden met de producten ervan en die zou steunen met mijn geld – zou ik minder mezelf zijn, minder kleinzoon van mijn grootmoeder, minder zoon van mijn vader.’ Hij besluit met de woorden van zijn joodse oma die toen ze bijna doodging van de honger een stuk varkensvlees kreeg aangeboden en het weigerde te eten: ‘Als niets ertoe doet, is er niets meer om voor te leven’.

Heel wat lezers en recensenten van ‘Dieren eten’ hebben al beweerd dat Foer het eten van vlees voor hen definitief heeft verpest. Ze kunnen niet langer doen alsof ze niet op de hoogte zijn van de torenhoge prijs die wijzelf en onze leefomgeving betalen voor het koteletje op ons bord. Sommigen hebben door het lezen van het boek de stap gezet om vegetariër te worden. Voor mezelf werd het niet zulke ingrijpende leeservaring: ik eet al enkele jaren geen vlees meer, heb er weinig moeite mee en ben niet van plan er verandering in te brengen. Ik las ‘Dieren eten’ eerder met de interesse van iemand die niet meer bekeerd hoeft te worden, maar werd toch nog verrast door bepaalde statements. Wat te denken van de vegetarische veeboerin die zegt dat ze vroeger dacht dat ze zich als vegetariër niet meer hoefde in te zetten voor de dieren in de bio-industrie, omdat ze toch al genoeg deed door geen vlees te eten, maar dat nu heel naïef vindt. Waarom? ‘De vleesindustrie raakt ons allen, want we leven allemaal in een samenleving waarin de voedselvoorziening gedomineerd wordt door de bio-industrie. Ook als vegetariër blijf ik verantwoordelijk voor de manier waarop ons land met dieren omspringt – zeker in een tijd waarin de vraag naar vlees blijft stijgen, zowel nationaal als mondiaal.’

Daar ben ik nog even zoet mee.

Sandra Roobaert

Marc heeft een Rocket Stove geknutseld met een youtube-filmpje als leidraad, je kan die hieronder bekijken. Die Stove is niet meer dan een ijzeren buis die door een geïsoleerd blik gaat. Je maakt het vuur aan in het horizontale gedeelte onderaan, en aan de uitgang bovenaan krijg je een geconcentreerd heet vuur waarop je kan koken. Doordat binnenin het blik de temperatuur, dankzij de isolatie, heel hoog is, krijg je een heel efficiënte verbranding, waardoor je met enkele stokjes een pot water van 4l in een tiental minuutjes aan de kook kan brengen. Marc heeft er z’n tajine op klaargemaakt, zoals je kan zien op deze foto’s:

Dit is de “how-to”-video, in het engels en een beetje langdradig, maar heel praktisch:

Wil je de Stove ook graag ‘ns in werking zien? Tijdens de themadag Voeding op 29 augustus wordt ie nog ‘ns gedemonstreerd. Wie op die dag ook de meest originele nederlandse naam voor het ding kan bedenken, krijgt een gratis drankje!